Rasyon nedir? Dengeli Rasyon Nasıl Ayarlanır?

Asırlardan beri insanlarla yan yana yaşayan çiftlik hayvanları, etleri, sütleri, güçleri ve benzer ürünleriyle insanlara hizmet etmişlerdir.Zaman olmuş insanlarla birlikte kuraklığa, kıtlığa göğüs germiş; zaman olmuş bolluğun nimetlerini insanlarla birlikte paylaşmışlardır.Ama bu dostlarımız insanlara karşı hiçbir zaman nankör davranmamış, bizim kendilerine sunduklarımızı, daha değerli bir şekilde bizlere iade etmişlerdir.

Hayvansal üretimin amacı, insan beslenmesi için gerekli besin maddelerinin sağlanmasıdır.Hayvansal proteinler kapsamış oldukları yeterli ve dengeli miktardaki esansiyel amino asitlerden dolayı bitkisel proteinlerden daha üstün bir biyolojik değerliliğe sahiptir.Hayvanlarda verim, genetik ve çevre faktörlerinden etkilenmektedir.Genetik yapının elverdiği ölçüde verim alabilmek için çevresel faktörlerin en uygun bir biçimde sağlanması gerekmektedir.Bu faktörler içinde en önemli olanı beslenmedir.Ayrıca hayvansal ürün elde edilmesinde yem giderlerinin toplam giderler içindeki oranı ortalama %70 kadardır.Ucuz ve yeterli miktarlarda hayvansal ürün elde edilebilmesi için hayvanların dengeli ve ekonomik bir şekilde beslenmesi gerekir.

DENGELİ RASYON

Yaşama ve verim payı için gerekli tüm ihtiyaçların karşılanması yeterli miktarda enerji(karbonhidrat,yağ), protein, mineral, vitamin ve su tüketimine bağlıdır.Tüm bu ihtiyaçları karşılayan rasyona dengeli rasyon denir.Yani hayvanın 24 saatlik besin maddeleri ihtiyacını uygun bir oran ve miktarda karşılayan yem karışımıdır.

Herhangi bir verimi olmayan, vücut yapısı değişmeyen ve iş yapmayan bir hayvana yalnızca yaşama fonksiyonlarını sürdürebilmesi için verilen 24 saatlik yeme yaşama payı rasyonu denir.

Hayvansal verimlerin (et, süt, yumurta, yapağı vb.) elde edilebilmesi için yaşama payı rasyonuna eklenerek hayvanlara verilen 24 saatlik yeme verim payı rasyonu denir.

Hayvanların türlerine göre yaşama ve büyüme, laktasyon, yün, yumurta gibi verim fonksiyonları göz önüne alınarak besin maddeleri ve enerji ihtiyaçları belirlenmiştir.Saptanan bu değerler beslenme standartları olarak kabul edilir.Rasyonlar besleme standartlarına uygun olarak hazırlanmalıdır.Ayrıca bir rasyonda yem maddelerinin sayısı ne kadar fazla olursa rasyon o kadar değerli olur.

 

RASYON HAZIRLANMASINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Rasyon hazırlanmasını etkileyen faktörler hayvan, yem ve maliyet ile ilgili faktörler olmak üzere üç grupta incelenmektedir.

A)Hayvan İle İlgili Faktörler

Bir rasyonun hazırlanması için birinci koşul, hayvanın günlük besin madde ile enerji ihtiyaçlarının ve yem tüketiminin belirlenmesidir. Bunun için besleme standartlarından yararlanılır.

Hayvanın enerji ve besin madde ihtiyaçları besleme standartlarında iki şekilde ifade edilir.

1)Hayvanın günlük yem tüketimi ve tüketilen yem içerisinde bulunması gerekli enerji ve besin maddelerinin günlük toplam miktarı belirtilebilir.

2)Hayvanın günlük yem tüketimi ve tüketilen yem içerisinde bulunması gerekli enerji ve besin maddelerinin yüzde ya da bir kg. rasyondaki miktarı belirtilebilir.

Son yıllarda en çok kullanılan besleme standartları ABD’nde NRC, İngiltere’de ARC, Fransa’da INRA tarafından yayınlanmaktadır.

Besin maddeleri g, ppm veya yüzde olarak ifade edilebilir.Bazı vitaminler (A,D) IU(enternasyonel ünite)  cinsinden ifade edilir.Protein ihtiyacı ham protein (g, g/kg veya %), ince bağırsakta emilebilen protein veya son yıllarda metabolize olabilir protein cinsinden ifade edilmektedir.Enerji ise değişik sistemlere ait değerlerle ifade edilmektedir.Ruminantlar için, Tüm Sindirilebilir Besin Maddeleri (TDN), Metabolize Olabilir Enerji (ME), Sindirilebilir Enerji (SE) ve Net Enerji (NE) kullanılabilmektedir.

Bazı durumlarda hayvanların ihtiyaçlarını gösteren tablo değerleri veya hesaplama yöntemlerindeki birimler ile rasyon hazırlanmasında kullanılacak yemlerin besin madde birimleri farklı olarak kullanılabilmektedir.Böyle durumlarda da birimlerin birbirine dönüştürülmesi gerekebilir.Sıkça kullanılan birimlerin birbirlerine dönüştürülebilmesi için gerekli olan denklemler:

1 mega joule=1000 kilo joule

1 mega joule=1000 000 joule

1 kilo joule=1000 joule

1 kg =1000 g

ppm = milyonda bir kısım(mg/kg)

ppb = milyarda bir kısım(mg/ton)

1 kalori= 4.184 joule

1)Yem Tüketimi / Kuru Madde Tüketimi

Hayvanın açlık duygusunu gidermek ve sindirim sisteminin normal çalışmasını sağlamak için belirgin miktarda yem kuru maddesine (KM) ihtiyaç duyulur.

Hayvanın kuru madde tüketimi bazı fizyolojik ve fiziksel sınırlandırmalara sahiptir. Fizyolojik sınırlandırmaları hayvanın türü(sindirim sistemi kapasitesi), yaşı(canlı ağırlığı) ve verim yönü (süt et verimi,gebelik vs.), fiziksel sınırlandırmaları ise yemlerin kalitesi ve hayvana veriliş biçimi oluşturur.Hayvanlarda yem KM tüketimi pratikte canlı ağırlıkları dikkate alınarak belirlenebilir.

Devamını görüntülemek için giriş yapmak zorundasınız.

1 yorum

  1. Gerçekten teşekkürler.. Rasyon konusunda gayet bilgilendirici ve bilinçlendirici sağolun.. İşte biz bu rasyon hesaplardır bu meseleler yüzünden kardan zarar ediyoruz… Herkes kendi sürüsünü tanır ama kayır etmiyoruz.. Ne varsa kayıtta ve hesaplamada var.. Bir de malesef içinden çıkamadığımız rasyonlarda bunu içinden çıkılır hale getiren Omix gibi bir hayli ücretli rasyon yazılımları var ama yetiştirici buna masraf etmek istemiyor.. Genel olarak bu yazılımlar Linear Programming yani doğrusal programlamayla çözülüyor.. Bu konu hakkında matematik desteğiyle rasyonların içinden çıkılabilir hem de ücret ödemeden kafamız biraz matematiğe biraz da bilgisayara bastığı zaman… Bir başka blogda yine bir rasyon hakkında burdaki kadar bilgilendirici olmasa da hesap konusunda rehber olacak bir yazı okudum http://vetgunluk.com/blog/2013/01/11/sut-sigirlarinda-rasyon-hazirlama-sut-sigirlari-icin-en-uygun-rasyon-hangi-yontemle-hesaplanir/ burada simplex yöntemiyle değerleri yerine koyarak s
    t sığırları için en ucuz rasyon örneği çözmüş.. Yazıp tek tek yeri koymak zor ama yakında ücretsiz olarak herkesin kullanabileceği yazılımın çıkacağını belirtmiş… İnşaallah kısa süre zarfında faydalanırız..

    Tekrar teşekkürler…

Yorum Ekle